ฟื้นฟูการศึกษาไทย: เปลี่ยนการปิดโรงเรียนให้เป็นโอกาสแห่งการเปลี่ยนแปลง
การปิดตัวของโรงเรียนที่ดำเนินงานมายาวนานสะท้อนปัญหาเชิงลึกในระบบ แต่ขณะเดียวกันก็เป็นโอกาสในการปรับตัว ยกระดับ และพัฒนาการศึกษาไทยให้ทันสมัยยิ่งขึ้น
เป็นเรื่องน่าเศร้าที่โรงเรียนเอกชนหลายแห่งในประเทศไทยที่ดำเนินงานมาอย่างยาวนานต้องปิดตัวลงในปีนี้ ไม่ว่าจะเป็นโรงเรียนอุดมศึกษาลาดพร้าวที่อยู่คู่สังคมมากว่า 50 ปี หรือโรงเรียนถนอมพิทยาที่มี อายุถึง 63 ปี เหตุการณ์เหล่านี้ไม่ใช่กรณีเฉพาะ แต่เป็นภาพสะท้อนของปัญหาเชิงโครงสร้างที่ฝังลึกในระบบการศึกษาไทย
จำนวนนักเรียนที่ลดลงและต้นทุนที่เพิ่มขึ้น
อัตราการเกิดที่ลดลงอย่างต่อเนื่องของประเทศไทยกำลังส่งผลกระทบต่อโรงเรียนอย่างชัดเจน ประเทศไทยมีโรงเรียนกว่า 33,000 แห่ง โดยเกือบครึ่งหนึ่ง (15,757 แห่ง) มีนักเรียนน้อยกว่า 120 คน ซึ่งเป็นระดับที่เสี่ยงต่อการบริหารโรงเรียนให้ยั่งยืน ตามรายงานของศูนย์วิจัยกสิกรไทย คาดว่าจำนวนนักเรียนจะลดลงอีก 1.2% ในปีนี้ หรือประมาณ 56,000 คน
สำหรับโรงเรียนขนาดเล็กที่ต้นทุนสูงและมีรายได้จำกัด แนวโน้มนี้เป็นภาระหนักยิ่งขึ้น หลายแห่งยังต้องเผชิญความท้าทายในการปรับตัวตามความต้องการของตลาดยุคใหม่ การนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ และการเปลี่ยนผ่านผู้บริหารจากรุ่นสู่รุ่น
ช่องว่างคุณภาพการศึกษาที่กว้างขึ้น
ในขณะที่โรงเรียนไทยจำนวนมากกำลังเผชิญแรงกดดัน โรงเรียนนานาชาติกลับเติบโตอย่างต่อเนื่องถึง 9–10% ต่อปี ภาพนี้สะท้อนความเหลื่อมล้ำของคุณภาพการศึกษาอย่างชัดเจน
ศาสตราจารย์สมพงษ์ จิตระดับ แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเคยกล่าวไว้อย่างน่าคิดว่า
ผลลัพธ์ทางการศึกษาของโรงเรียนนานาชาติและโรงเรียนสาธิตสูงกว่าโรงเรียนไทยทั่วไปถึงสามเท่า
ตัวเลขนี้ยิ่งตอกย้ำช่องว่างคุณภาพที่กำลังขยายกว้างขึ้นระหว่างโรงเรียนในระบบไทยกับโรงเรียนทางเลือกที่มีมาตรฐานสูง
อย่างไรก็ตาม ภาพดังกล่าวก็สะท้อน “โอกาส” เช่นกัน — โอกาสในการยกระดับโรงเรียนเอกชนท้องถิ่นให้ก้าวสู่คุณภาพระดับนานาชาติ โดยเฉพาะในต่างจังหวัดที่ความต้องการด้านการศึกษาคุณภาพกำลังเพิ่มขึ้นอย่างมาก
สามกลไกสำคัญในการฟื้นฟูโรงเรียนไทย
1. ให้ความสำคัญกับผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcomes)
คะแนน PISA ของไทยอยู่ในระดับต่ำสุดในรอบ 20 ปี และทักษะภาษาอังกฤษเฉลี่ยยังต่ำกว่า 50% หากต้องการฟื้นความเชื่อมั่นของผู้ปกครอง โรงเรียนต้องแสดงผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ชัดเจน ไม่ใช่เพียงคะแนนสอบที่ดีขึ้น แต่ต้องเป็นความสามารถในการคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และนำความรู้ไปใช้ได้จริง
สิ่งนี้จำเป็นต้องมีทั้งเครื่องมือวัดที่เชื่อถือได้และการเน้นทักษะที่สำคัญในโลกยุคใหม่ เช่น ความคิดสร้างสรรค์ ความยืดหยุ่น การเป็นผู้ประกอบการ และความมุ่งมั่นในการทำงาน (grit)
2. ใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการสอน
นักเรียนไทยใช้เวลาในห้องเรียน 8–9 ชั่วโมงต่อวัน รวมกว่า 220 วันต่อปี แต่ผลลัพธ์กลับไม่ดีขึ้นมากนัก โมเดลการสอนแบบเดิมที่เน้นการบรรยายหน้าชั้นเรียนและการติวสอบเริ่มถึงขีดจำกัดแล้ว
หนังสือ Make It Stick ชี้ให้เห็นว่า
“เรามักเข้าใจผิดเกี่ยวกับวิธีที่เรารู้สึกว่าเรียนรู้ได้ดี ทั้งที่จริงแล้วความรู้สึกว่ากำลังเรียนรู้อยู่ อาจไม่ได้หมายความว่าประสบความสำเร็จในการเรียนรู้จริง ๆ”
การท่องจำซ้ำ ๆ ให้ผลลัพธ์เพียงภาพลวงตาของความเข้าใจ
เทคโนโลยีสามารถช่วยเปลี่ยนแปลงสิ่งนี้ได้ เครื่องมืออย่าง AI ช่วยครูสร้างแผนการสอนได้เร็วขึ้น ลดงานเอกสาร และช่วยให้การเรียนรู้เฉพาะบุคคลเกิดขึ้นจริง โรงเรียนสามารถใช้ข้อมูลการเรียนรู้เพื่อติดตามความก้าวหน้าและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
โมเดลของ Alpha School ในสหรัฐฯ เป็นตัวอย่างที่ชัดเจน นักเรียนเรียนออนไลน์เพียงวันละสองชั่วโมง แต่กลับมีผลลัพธ์ที่ดีกว่าโรงเรียนทั่วไป เพราะเวลาอีกส่วนหนึ่งถูกใช้ไปกับทักษะจริง เช่น ความเป็นผู้นำ การสื่อสาร และการทำงานเป็นทีม
3. ดึงดูดและพัฒนาคนเก่งเข้าสู่ระบบการศึกษาไทย
การปฏิรูปการศึกษาไม่อาจเกิดขึ้นได้หากไม่มี “คนเก่ง” ทั้งในบทบาทครูและผู้บริหาร ระบบแรงจูงใจต้องถูกออกแบบให้ตอบแทนความทุ่มเท สร้างแรงผลักดันให้เกิดนวัตกรรม และดึงผู้นำที่มีความสามารถเข้ามาในวงการการศึกษา
แต่โรงเรียนขนาดเล็กจำนวนมากกลับไม่มีงบประมาณเพียงพอ ไม่ว่าจะเป็นการจ้างผู้อำนวยการที่เข้มแข็ง ครูต่างชาติคุณภาพสูง หรือการลงทุนในซอฟต์แวร์การศึกษาที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ สิ่งนี้กลายเป็น “โครงสร้างที่เสียเปรียบ” ซึ่งกีดกันโรงเรียนจากการพัฒนาและขยายความสามารถ
ก้าวต่อไปของการศึกษาไทย
Skydeck Education ถูกก่อตั้งขึ้นมาเพื่อรับมือกับความท้าทายเหล่านี้ ด้วยภารกิจในการรวมโรงเรียนเอกชนสองภาษาคุณภาพสูงเข้าด้วยกัน เพื่อแบ่งปันทรัพยากร ความเชี่ยวชาญ และวิสัยทัศน์ร่วมกันในการพัฒนาผู้เรียนไทยให้พร้อมสำหรับโลกอนาคต
ด้วยการเชื่อมต่อจุดแข็งของแต่ละโรงเรียน เข้ากับนวัตกรรม เทคโนโลยี และการบริหารจัดการที่เป็นเลิศ เราเชื่อว่าการศึกษาไทยสามารถฟื้นฟูได้ โรงเรียนคุณภาพควรเป็นสิทธิของเด็กทุกคน ไม่ใช่เพียงเด็กบางกลุ่มเท่านั้น
หากคุณสนใจร่วมสร้างการเปลี่ยนแปลงในระบบการศึกษาไทยไปกับเรา สามารถติดต่อได้ที่
kanin@skydeckpartners.xyz